Z\u0142y stan techniczny autobusów, przestarza\u0142y tabor, za d\u0142ugi okres eksploatacji pojazdów, niski komfort podró\u017cy i wiele innych –za taki stan win\u0105 obarczamy przewo\u017aników komunalnych. Panaceum na ca\u0142e z\u0142o w komunikacji miejskiej wskazujemy dopuszczenie do rynku przewo\u017aników prywatnych. Czy s\u0142usznie?
O winie przewo\u017aników komunalnych za wszelkie niedogodno\u015bci w komunikacji miejskiej dowiadujemy si\u0119 z relacji prasowych, radiowych i telewizyjnych a tak\u017ce od wspó\u0142pasa\u017cerów. Dziennikarze du\u017co miejsca po\u015bwi\u0119caj\u0105 „tragicznemu”stanowi technicznemu leciwych autobusów i tramwajów. Wobec niewystarczaj\u0105cych, a najcz\u0119\u015bciej braku, dzia\u0142a\u0144, Public Relations w komunikacji miejskiej niektórzy dodaj\u0105 jeszcze nieudolno\u015b\u0107 kadry zarz\u0105dzaj\u0105cej, marnotractwo pieni\u0119dzy i wiele innych. Opublikowany niedawno raport Najwy\u017cszej Izby Kontroli pt: „Funkcjonowanie komunikacji miejskiej”mo\u017ce potwierdza\u0107 nasze zdanie. Czy aby na pewno s\u0142usznie?
O raporcie Najwy\u017cszej Izby Kontroli, dotycz\u0105cym funkcjonowania komunikacji miejskiej, mogli\u015bmy przeczyta\u0107 na \u0142amach portalu Infobus. Gwoli przypomnienia, NIK od 2004 do 2006 roku przeprowadzi\u0142a kontrol\u0119 komunikacji miejskiej w 16 miastach, której celem by\u0142o dokonanie oceny wykorzystania funduszy publicznych na finansowanie potrzeb komunikacji miejskiej, jej funkcjonowania i rozwoju oraz dokonanie oceny przygotowania krajowych podmiotów transportu miejskiego do warunków funkcjonowania na otwartym rynku europejskim. Raport nie pozostawia z\u0142udze\u0144. W\u015bród skontrolowanych 691 pojazdów 46% mia\u0142o usterki techniczne. 121 zatrzymano dowody rejestracyjne. W Gda\u0144sku skierowano zawiadomienie do prokuratury o ujawnieniu faktów uzasadniaj\u0105cych podejrzenie pope\u0142nienia przest\u0119pstwa z art. 179 K.K., polegaj\u0105cego na dopuszczeniu do ruchu autobusów w stanie bezpo\u015brednio zagra\u017caj\u0105cym bezpiecze\u0144stwu w ruchu l\u0105dowym.
Za z\u0142y stan taboru komunikacji miejskiej wszyscy obarczaj\u0105 przewo\u017aników komunalnych. Czy s\u0142usznie? Jak wykaza\u0142a kontrola NIK nie jest to sprawiedliwa ocena. W pierwszej kolejno\u015bci nale\u017cy zwróci\u0107 uwag\u0119 na przekszta\u0142cenia jakie w przeci\u0105gu ostatnich lat zosta\u0142y dokonane w tych podmiotach. Pierwszego stycznia 2003 roku Miejskie Zak\u0142ady Autobusowe w Warszawie przekszta\u0142cono w spó\u0142k\u0119 prawa handlowego. Tym samym zosta\u0142y obci\u0105\u017cone zobowi\u0105zaniami miasta sto\u0142ecznego Warszawy w wysoko\u015bci 111,8 mln z\u0142, za autobusy zakupione w latach 1999-2002 i wniesione do maj\u0105tku spó\u0142ki po dokonaniu przekszta\u0142cenia. Obci\u0105\u017cenie to stanowi\u0142o równowarto\u015b\u0107 74,9% kapita\u0142u zak\u0142adowego spó\u0142ki wynosz\u0105cego 149,3 mln z\u0142 (znajduj\u0105cego pokrycie g\u0142ównie w warto\u015bciach posiadanych autobusów) i przes\u0105dza\u0142o o braku wiarygodno\u015bci finansowej koniecznej do uzyskania jakiegokolwiek kredytu komercyjnego. Ponadto, w\u0142adze Warszawy mimo przyj\u0119tych zobowi\u0105za\u0144, nie wnios\u0142y w 2003 roku do maj\u0105tku MZA nieruchomo\u015bci (w tym zajezdni autobusowych), którymi dysponowa\u0142y jako zak\u0142ad bud\u017cetowy. Spó\u0142ce nie udzielono tak\u017ce pomocy w sp\u0142acie zobowi\u0105za\u0144 miasta z tytu\u0142u zakupionych autobusów. Reasumuj\u0105c –w momencie „ponownych narodzin”MZA nie by\u0142y w stanie wyremontowa\u0107 eksploatowanego taboru, dokona\u0107 zakupów nowych pojazdów, nie posiada\u0142y nieruchomo\u015bci (nie by\u0142y w\u0142a\u015bcicielem zajezdni) oraz nie mog\u0142y liczy\u0107 na pomoc miasta.
Na efekty nie trzeba by\u0142o d\u0142ugo czeka\u0107. Przeprowadzone przez Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego w Warszawie (WTID) kontrole stanu technicznego autobusów nale\u017c\u0105cych do MZA systematycznie ujawnia\u0142y pojazdy w stanie zagra\u017caj\u0105cym bezpiecze\u0144stwu ruchu drogowego i bezpiecze\u0144stwu pasa\u017cerów. W 2003 r. inspektorzy WITD wycofali z eksploatacji (przez zatrzymanie dowodów rejestracyjnych) 15 z 16 skontrolowanych autobusów. W 2004 roku stwierdzili usterki w 21% skontrolowanych pojazdach (po\u0142owie z nich zatrzymano dowody rejestracyjne), w 2005 –w 26%.
Drugim czynnikiem nie pozwalaj\u0105cym przewo\u017anikom komunalnym dobrze funkcjonowa\u0107 by\u0142o nie otrzymywanie od w\u0142adz miasta pe\u0142nych nale\u017cno\u015bci za wykonywan\u0105 prac\u0119. Wielko\u015b\u0107 przeznaczanych \u015brodków na komunikacj\u0119 miejsk\u0105 nie pozwala\u0142a na dokonanie odnowy taboru i uzyskanie po\u017c\u0105danej przez mieszka\u0144ców jako\u015bci przewozów. W tym miejscu pozwol\u0119 sobie na kilka s\u0142ów wyja\u015bnienia –z za\u0142o\u017cenia komunikacja miejska wykonuje us\u0142ugi o charakterze publicznym, jest to dzia\u0142alno\u015b\u0107 niedochodowa. Op\u0142aty za bilety, które ustalane s\u0105 przez w\u0142adze miasta nie pokrywaj\u0105 kosztów dzia\u0142alno\u015bci komunikacji miejskiej (ponadto, w\u0142adze pa\u0144stwowe oraz przedstawiciele miast uchwalili wiele ró\u017cnych ulg). Wp\u0142ywy z biletów trafiaj\u0105 do kasy miasta, które rozlicza si\u0119 z przewo\u017anikami na podstawie wykonanych wozokilometrów. W efekcie takiego rozwi\u0105zania ka\u017cdego przeci\u0119tnego mieszka\u0144ca sta\u0107 na korzystanie z us\u0142ug transportu zbiorowego oraz ma zapewnion\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przemieszczania si\u0119 (oczywi\u015bcie zgodnie z interesem spo\u0142ecznym). Nietrudno zauwa\u017cy\u0107, \u017ce jest spora ró\u017cnica –pomi\u0119dzy kosztami dzia\u0142alno\u015bci przewo\u017anika (funkcjonowania komunikacji miejskiej) a wp\u0142ywami z biletów. T\u0105 ró\u017cnic\u0119 pokrywa w\u0142a\u015bnie miasto. Jak si\u0119 okazuje –powinienem napisa\u0107 „t\u0105 ró\u017cnic\u0119 POWINNO pokrywa\u0107 w\u0142a\u015bnie miasto”. NIK w raporcie jednoznacznie wskaza\u0142a, \u017ce zarz\u0105dy miast i ich organy stanowi\u0105ce obarcza\u0142y przewo\u017aników skutkami prowadzonej przez siebie polityki socjalnej, polegaj\u0105cej na rozszerzaniu na kolejne grupy mieszka\u0144ców uprawnie\u0144 do biletów ulgowych lub bezp\u0142atnych przewozów. Przyk\u0142adowo w\u0142adze Lublina przewidzia\u0142y kwot\u0119 w bud\u017cecie miasta na zrekompensowanie ulg przewozowych w 2004 roku tylko 18,8% kwoty wnioskowanej przez Miejskie Przedsi\u0119biorstwo Komunikacyjne sp z o.o. oraz 27,1% kwoty wnioskowanej w 2005 roku. G\u0142ównie skutkiem takiej polityki w 2004 roku spo\u015bród przewo\u017aników funkcjonuj\u0105cych w formie spó\u0142ek komunalnych dziesi\u0119\u0107 (m.in. MZA w Warszawie, Miejskie Przedsi\u0119biorstwo Komunikacyjne w Lublinie) ponios\u0142o na swej dzia\u0142alno\u015bci straty finansowe. Reasumuj\u0105c –przewo\u017anikom komunalnym nie pokrywano kosztów bie\u017c\u0105cej dzia\u0142alno\u015bci, a wi\u0119c nie p\u0142acono za wykonan\u0105 us\u0142ug\u0119. Takie efekty gospodarcze spó\u0142ek komunalnych nie stwarza\u0142y im warunków niezb\u0119dnych do dokonywania koniecznej wymiany taboru.
Kolejnym przewinieniem w\u0142adz miast wobec przewo\u017aników komunalnych by\u0142o nie wyp\u0142acanie terminowo ich nale\u017cno\u015bci b\u0105d\u017a wymuszanie na spó\u0142kach, których by\u0142y jedynymi w\u0142a\u015bcicielami, przyj\u0119cie w zawieranych umowach stawek op\u0142at za wykonanie jednego wozokilometra w wysoko\u015bci nie pokrywaj\u0105cej kosztów przewozu. W Warszawie, wysoko\u015b\u0107 stawek za wozokilometr by\u0142a ustalana w drodze negocjacji pomi\u0119dzy MZA i ZTM wielokrotnie (najcz\u0119\u015bciej w okresach miesi\u0119cznych). Stawki te ustalono w wysoko\u015bciach ni\u017cszych od proponowanych przez MZA, który swoje propozycje uzasadnia\u0142 ponoszonymi kosztami us\u0142ug. W konsekwencji ustalona stawka za wozokm by\u0142a \u015brednio w 2003 roku o 23 gr ni\u017csza od kosztu uzyskania tego przychodu, a w 2004 roku o 20 gr pomimo, i\u017c spó\u0142ka w 2004 roku, w porównaniu do roku poprzedniego osi\u0105gn\u0119\u0142a spadek kosztu 1 wozokm o 16 gr. przy wzro\u015bcie ceny oleju nap\u0119dowego o 55%. Reasumuj\u0105c –z ka\u017cdym przejechanym kilometrem przewo\u017anik komunalny ponosi\u0142 strat\u0119.
Poniewa\u017c przewo\u017anicy komunalni nie mieli pieni\u0119dzy na zakup nowego taboru byli zmuszeni wykorzystywa\u0107 ju\u017c posiadany. D\u0142ugi okres eksploatacji taboru skutkowa\u0142 konieczno\u015bci\u0105 cz\u0119stszego dokonywania jego napraw, a co z tym zwi\u0105zane, wy\u0142\u0105czania jego z przewozów. U skontrolowanych przewo\u017aników wska\u017anik gotowo\u015bci technicznej taboru (wyra\u017cony w procentach iloraz liczby taboru gotowego technicznie do wykonywania przewozów oraz liczby taboru uj\u0119tego w inwentarzu) mie\u015bci\u0142 si\u0119 w przedziale od 73,8% (Przedsi\u0119biorstwo Komunikacji Miejskiej sp. z o.o. w Tychach) do 97,5% (Zak\u0142ad Komunikacji Miejskiej sp. z o.o. w Gda\u0144sku). Reasumuj\u0105c –brak pieni\u0119dzy na zakup nowego taboru przez przewo\u017aników komunalnych powodowa\u0142 wzrost kosztów zwi\u0105zanych z bie\u017c\u0105c\u0105 napraw\u0105 eksploatowanego taboru.
Pomimo tych wszystkich nieprawid\u0142owo\u015bci Najwy\u017csza Izba Kontroli pozytywnie ocenia przewo\u017aników w zakresie dba\u0142o\u015bci o zapewnienie pasa\u017cerom komunikacji miejskiej punktualno\u015bci i niezawodno\u015bci kursowania. Wska\u017anik punktualno\u015bci (procentowy udzia\u0142 kursów mieszcz\u0105cych si\u0119 w ustalonym przedziale tolerancji w stosunku do rozk\u0142adu jazdy) wynosi\u0142 od 85% (MZA w Warszawie) do 100% (Metro Warszawskie). Wska\u017anik niezawodno\u015bci (stosunek liczby kursów wykonanych do ogólnej liczby kursów zamieszczonych w rozk\u0142adzie jazdy, wyra\u017cony w procentach) tylko w przypadku jednego przewo\u017anika (Miejskie przedsi\u0119biorstwo Komunikacyjne w \u0141odzi) wynosi\u0142 97,2%, u pozosta\u0142ych przewo\u017aników mie\u015bci\u0142 si\u0119 w przedziale 99,3% – 100%. Reasumuj\u0105c –pomimo pogarszaj\u0105cych si\u0119 warunków dzia\u0142alno\u015bci przewo\u017anicy komunalni oferowali pasa\u017cerom mo\u017cliwie najwy\u017cszy standard us\u0142ug.
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 osób uwa\u017ca, \u017ce panaceum na wszystkie nieprawid\u0142owo\u015bci w komunikacji miejskiej jest wprowadzenie konkurencji –przewo\u017aników prywatnych. Pomimo wszystkich pozytywnych aspektów wynikaj\u0105cych z konkurencji warto sobie najpierw postawi\u0107 pytanie czy przewo\u017anik prywatny by\u0142by zainteresowany dzia\u0142alno\u015bci\u0105 w analogicznych warunkach jak dotychczas przewo\u017anicy komunalni? Uprzedzaj\u0105c odpowiedzi na tak postawione pytania warto zwróci\u0107 uwag\u0119 na jeszcze jeden aspekt dotycz\u0105cy funkcjonowania komunikacji miejskiej. Otó\u017c w\u0142adze 3 miast zawar\u0142y z przewo\u017anikami komunalnymi porozumienia, w których zagwarantowa\u0142y znacz\u0105cy udzia\u0142 przewo\u017anika komunalnego na rynku komunikacji miejskiej (W Warszawie zawarte w dniu 27 grudnia 2002 r. pomi\u0119dzy ZTM a MZA „Porozumienie w sprawie realizacji us\u0142ug przewozowych \u015brodkami komunikacji zbiorowej w latach 2003-2010”, zawiera\u0142o zapisy gwarantuj\u0105ce MZA do ko\u0144ca 2005 roku co najmniej 85% udzia\u0142u w przewozach autobusowych realizowanych na zlecenie ZTM. W okresie do 2010 udzia\u0142 ten nie móg\u0142 spa\u015b\u0107 poni\u017cej 75%), co by\u0142o sprzeczne z art.5, ust.1, pkt. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o ochronie konkurencji i konsumentów. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce w tym czasie zostan\u0105 wprowadzone zasady uczciwej konkurencji zarówno dla przewo\u017aników prywatnych jak i komunalnych.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","categories":[26],"tags":[137,336,415,909],"class_list":["post-12212","infobus","type-infobus","status-publish","hentry","category-przewoznicy","tag-komunikacja-miejska","tag-kontrola","tag-nik","tag-tabor"],"acf":[],"yoast_head":"\n