Komunikat komisji do parlamentu europejskiego i rady w sprawie u\u017cytkowania skanerów cia\u0142a w portach lotniczych UE. <\/p>\n
1. WPROWADZENIE
1. Niniejszy komunikat odnosi si\u0119 do coraz cz\u0119stszego i uregulowanego na poziomie krajowym u\u017cytkowania skanerów cia\u0142a w portach lotniczych Unii Europejskiej. U\u017cytkowane obecnie w Europie skanery odpowiadaj\u0105 ró\u017cnym standardom, co poci\u0105ga za sob\u0105 powa\u017cne ryzyko naruszenia praw podstawowych obywateli UE, ograniczenia przys\u0142uguj\u0105cej im swobody ruchu oraz nasilenia si\u0119 obaw dotycz\u0105cych ochrony zdrowia w zwi\u0105zku z zastosowaniem nowych technologii bezpiecze\u0144stwa. Wprawdzie skanery cia\u0142a w europejskich portach lotniczych nadal nale\u017c\u0105 do rzadko\u015bci, jednak widoczna jest coraz silniejsza potrzeba szybkiego odniesienia si\u0119 do powy\u017cszych kwestii i znalezienia wspólnego rozwi\u0105zania.
2. Niniejszy komunikat poddaje analizie argumenty potwierdzaj\u0105ce, \u017ce tylko wspólne europejskie normy w zakresie ochrony lotnictwa mog\u0105 zapewni\u0107 ramy gwarantuj\u0105ce zharmonizowane podej\u015bcie do u\u017cytkowania skanerów cia\u0142a w portach lotniczych. Pokazuje równie\u017c, jak zharmonizowane podej\u015bcie powinno obejmowa\u0107 normy uwzgl\u0119dniaj\u0105ce prawa podstawowe UE oraz jednolity poziom ochrony zdrowia, dzi\u0119ki czemu technologi\u0119 t\u0119 b\u0119dzie mo\u017cna doda\u0107 do istniej\u0105cej listy urz\u0105dze\u0144 dopuszczonych do wykorzystania w portach lotniczych do celów kontroli bezpiecze\u0144stwa pasa\u017cerów.
2. OGÓLNY KONTEKST
2.1. Kontekst ochrony lotnictwa
3. W nast\u0119pstwie zamachów z dnia 11 wrze\u015bnia 2001 r. opracowano wspóln\u0105 europejsk\u0105 polityk\u0119 w zakresie ochrony lotnictwa. Przed 2001 r. odpowiada\u0142y za ni\u0105 poszczególne pa\u0144stwa. Po wspomnianym wydarzeniu przygotowano polityk\u0119 wspólnotow\u0105 oraz znacznie zacie\u015bniono mi\u0119dzynarodow\u0105 wspó\u0142prac\u0119 w zakresie ochrony. Powa\u017cne incydenty zwi\u0105zane z ochron\u0105 lotnictwa zainicjowa\u0142y debat\u0119 i reakcj\u0119 na poziomie mi\u0119dzynarodowym.
4. Ju\u017c w grudniu 2001 r. przypadek zamachowca zwanego „shoe bomber”, który zdo\u0142a\u0142 ukry\u0107 materia\u0142y wybuchowe w podeszwach swoich butów, sk\u0142oni\u0142 kilka pa\u0144stw do wprowadzenia specjalnych \u015brodków umo\u017cliwiaj\u0105cych skuteczn\u0105 kontrol\u0119 obuwia. W 2006 r. próby zdetonowania kilku statków powietrznych nad Oceanem Atlantyckim przy u\u017cyciu p\u0142ynnych materia\u0142ów wybuchowych doprowadzi\u0142y do zakazu wnoszenia p\u0142ynów na pok\u0142ad statków powietrznych w Europie oraz w kilku pa\u0144stwach nieeuropejskich.
5. Próba zamachu terrorystycznego z wykorzystaniem ukrytych materia\u0142ów wybuchowych, która mia\u0142a miejsce dnia 25 grudnia 2009 r. podczas lotu nr 253 linii Northwest Airlines z Amsterdamu do Detroit, przypomnia\u0142a, \u017ce wykrywacze metalu powszechnie stosowane w portach lotniczych maj\u0105 ograniczone mo\u017cliwo\u015bci pod wzgl\u0119dem wykrywania u pasa\u017cerów przedmiotów niemetalowych stanowi\u0105cych zagro\u017cenie. Kilka pa\u0144stw zareagowa\u0142o natychmiast, przyspieszaj\u0105c dalszy rozwój i ostateczne wdro\u017cenie bardziej zaawansowanych technologii pozwalaj\u0105cych na wykrywanie tak\u017ce materia\u0142ów wybuchowych niezawieraj\u0105cych metalu i w postaci p\u0142ynnej. Dodatkowe \u015brodki w zakresie kontroli bezpiecze\u0144stwa wdro\u017cono w przypadku lotów do USA.
6. Te incydenty zwracaj\u0105 uwag\u0119 na fakt, \u017ce ochrona lotnictwa stoi dzi\u015b w obliczu nowych rodzajów zagro\u017ce\u0144, którym tradycyjne technologie w zakresie ochrony stosowane w portach lotniczych nie mog\u0105 skutecznie zapobiec. W zwi\u0105zku z tym niektóre pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie UE rozpocz\u0119\u0142y próby i wdra\u017canie w swoich portach lotniczych skanerów cia\u0142a. Skutkuje to stosowaniem ró\u017cnych zasad w ró\u017cnych krajach UE.
7. W UE od pewnego czasu prowadzone s\u0105 analizy parametrów skanerów cia\u0142a, a tak\u017ce ich potencjalnego wp\u0142ywu na ochron\u0119 zdrowia i przestrzeganie praw podstawowych. W celu zako\u0144czenia panuj\u0105cej obecnie sytuacji zró\u017cnicowania, w której pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie i porty lotnicze decyduj\u0105 w sposób dora\u017any, czy i jak u\u017cywa\u0107 skanerów cia\u0142a (patrz nast\u0119pny rozdzia\u0142), zastosowanie tych urz\u0105dze\u0144 musi opiera\u0107 si\u0119 na wspólnych normach, okre\u015blaj\u0105cych podstawowe parametry wykrywania materia\u0142ów wybuchowych oraz wprowadzaj\u0105cych zabezpieczenia gwarantuj\u0105ce przestrzeganie europejskich praw podstawowych i przepisów dotycz\u0105cych ochrony zdrowia.
8. Niniejszy komunikat Komisji ma na celu zapewnienie rzeczowych podstaw dla dyskusji dotycz\u0105cej kluczowych kwestii zwi\u0105zanych z ewentualnym wprowadzeniem skanerów cia\u0142a jako \u015brodka kontroli bezpiecze\u0144stwa w portach lotniczych UE.
2.2. Zró\u017cnicowana sytuacja w pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich
9. Zgodnie z prawem UE, pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie mog\u0105 wprowadza\u0107 skanery cia\u0142a do u\u017cycia w swoich portach lotniczych i) korzystaj\u0105c z prawa do stosowania \u015brodków w zakresie ochrony bardziej rygorystycznych ni\u017c przewidziane obowi\u0105zuj\u0105cymi wymogami UE lub ii) tymczasowo, korzystaj\u0105c z prawa do przeprowadzania prób nowych rozwi\u0105za\u0144 technicznych lub metod przez okres nie d\u0142u\u017cszy ni\u017c 30 miesi\u0119cy.
10. Próby urz\u0105dze\u0144 mo\u017cna przeprowadza\u0107 w celu oceny nowych technologii. Formalne próby skanerów cia\u0142a jako g\u0142ównej metody kontroli bezpiecze\u0144stwa przeprowadzono w Finlandii, w porcie lotniczym Helsinki-Vantaa, w Zjednoczonym Królestwie – Londyn Heathrow, a obecnie trwaj\u0105 próby w porcie lotniczym w Manchesterze oraz w Niderlandach, w porcie lotniczym Amsterdam Schiphol. W ostatnim okresie próby rozpocz\u0119to tak\u017ce we Francji i we W\u0142oszech. Wed\u0142ug wiedzy posiadanej przez Komisj\u0119 \u017cadne inne pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie nie u\u017cywaj\u0105 skanerów cia\u0142a.
11. W chwili obecnej sytuacja w Europie jest zró\u017cnicowana, gdy\u017c pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie wprowadzaj\u0105ce skanery cia\u0142a do u\u017cytku w swoich portach lotniczych nie robi\u0105 tego w sposób uregulowany i jednolity. Ponadto ich u\u017cycie nie jest zharmonizowane pod wzgl\u0119dem warunków eksploatacyjnych, gdy\u017c jego warunki uregulowane s\u0105 na poziomie krajowym. W rezultacie pasa\u017cerowie s\u0105 poddawani zb\u0119dnym kontrolom bezpiecze\u0144stwa i nie mog\u0105 czerpa\u0107 korzy\u015bci zwi\u0105zanych z jednym punktem kontroli bezpiecze\u0144stwa.
2.3. Obawy zg\u0142aszane w zwi\u0105zku z u\u017cyciem skanerów cia\u0142a w portach lotniczych UE
12. Obawy zg\u0142aszane w minionych latach w zwi\u0105zku z u\u017cyciem skanerów cia\u0142a do celów kontroli bezpiecze\u0144stwa w portach lotniczych odnosz\u0105 si\u0119 przede wszystkim do dwóch kwestii: tworzenia obrazów cia\u0142a oraz wykorzystania promieniowania rentgenowskiego. Po pierwsze, do niedawna wszystkie skanery cia\u0142a wytwarza\u0142y obrazy cia\u0142a osoby poddawanej kontroli bezpiecze\u0144stwa, aby umo\u017cliwi\u0107 osobie przegl\u0105daj\u0105cej te obrazy dokonanie oceny pod k\u0105tem obecno\u015bci przedmiotów, których wnoszenie na pok\u0142ad statków powietrznych jest zabronione. Po drugie, niektóre technologie stosowane w skanerach cia\u0142a opieraj\u0105 si\u0119 na wykorzystaniu emisji ma\u0142ych dawek promieniowania jonizuj\u0105cego (rentgenowskiego) i niejonizuj\u0105cego do celów wykrywania materia\u0142ów wybuchowych. W szczególno\u015bci wykorzystanie promieniowania jonizuj\u0105cego budzi w\u0105tpliwo\u015bci zwi\u0105zane z ochron\u0105 zdrowia.
13. Obecnie istniej\u0105 technologie niewytwarzaj\u0105ce obrazów ani niewykorzystuj\u0105ce promieniowania, jednak\u017ce wspomniane powy\u017cej dwie kategorie zastrze\u017ce\u0144 doprowadzi\u0142y do gor\u0105cej debaty dotycz\u0105cej zgodno\u015bci skanerów cia\u0142a z prawami podstawowymi oraz zasadami i przepisami w zakresie zdrowia publicznego, maj\u0105cymi zastosowanie w UE.
14. Wszystkie przepisy UE, w tym dotycz\u0105ce ochrony lotnictwa, oraz ich zastosowanie musz\u0105 zapewnia\u0107 pe\u0142ne przestrzeganie praw podstawowych oraz norm zdrowotnych ustanowionych i chronionych prawem Unii Europejskiej.
15. Prawa podstawowe chroni Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, a tak\u017ce dodatkowo szereg aktów prawodawstwa wtórnego UE. W kontek\u015bcie skanerów cia\u0142a nale\u017cy wspomnie\u0107 w szczególno\u015bci godno\u015b\u0107 ludzk\u0105 (art. 1), poszanowanie \u017cycia prywatnego i rodzinnego (art. 7), ochron\u0119 danych osobowych (art. 8), wolno\u015b\u0107 my\u015bli, sumienia i religii (art. 10), niedyskryminacj\u0119 (art. 21), prawa dziecka (art. 24) oraz zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego przy okre\u015blaniu i realizowaniu wszystkich rodzajów polityk i dzia\u0142a\u0144 Unii (art. 35).
16. Przestrzeganie praw gwarantowanych Kart\u0105 oraz prawodawstwem wtórnym w zasadzie nie wyklucza \u015brodków ograniczaj\u0105cych te prawa. Jednak\u017ce wszelkie ograniczenia musz\u0105 by\u0107 okre\u015blone ustawodawstwem i zapewnia\u0107 poszanowanie istoty wspomnianych praw. Musz\u0105 by\u0107 one uzasadnione, co oznacza, \u017ce powinny by\u0107 konieczne do osi\u0105gni\u0119cia celów interesu ogólnego (np. ochrony lotnictwa) uznanych przez Uni\u0119 Europejsk\u0105 oraz umo\u017cliwia\u0107 ich osi\u0105gni\u0119cie, a tak\u017ce musz\u0105 by\u0107 zgodne z zasad\u0105 proporcjonalno\u015bci.
17. W odniesieniu do ochrony zdrowia, a w szczególno\u015bci do wykorzystania promieniowania jonizuj\u0105cego, prawodawstwo europejskie ustanowione na podstawie traktatu Euratom okre\u015bla limity dawek promieniowania (jednorazowych i rocznych), wymaga zgodnego z prawem uzasadnienia kwestii nara\u017cenia osób na promieniowanie oraz stanowi, \u017ce \u015brodki ochronne musz\u0105 zapewnia\u0107 najni\u017cszy mo\u017cliwy poziom nara\u017cenia.
18. Z nara\u017ceniem na promieniowanie, w tym jonizuj\u0105cym, mamy do czynienia na co dzie\u0144. Ponadto ograniczone nara\u017cenie osób na promieniowanie nie jest jako takie zabronione, ale pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie UE musz\u0105 wykaza\u0107 zgodno\u015b\u0107 z zasadami prawodawstwa UE dla ka\u017cdej kategorii przypadków. Cz\u0119ste (np. nara\u017ceni pracownicy) i niemaj\u0105ce charakteru medycznego nara\u017cenie na promieniowanie mo\u017ce doprowadzi\u0107 do zastosowania bardziej rygorystycznych zasad.
2.4. Prawodawstwo i g\u0142ówne zasady ochrony lotnictwa
19. Prawodawstwo europejskie ustanawiaj\u0105ce wspólne normy ochrony lotnictwa przyj\u0119to w 2002 r. Pocz\u0105tkowo by\u0142o ono niemal dos\u0142ownie zgodne z mi\u0119dzynarodowymi normami w zakresie ochrony lotnictwa, ustanowionymi w za\u0142\u0105czniku 17 do Konwencji chicagowskiej, a nast\u0119pnie dopracowanymi przez Organizacj\u0119 Mi\u0119dzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO). W stosunkowo krótkim czasie konieczna sta\u0142a si\u0119 bardziej szczegó\u0142owa harmonizacja przepisów europejskich, zatem dodano szereg aktów wykonawczych. Uko\u0144czony zosta\u0142 szczegó\u0142owy przegl\u0105d europejskich ram legislacyjnych, w wyniku którego w pe\u0142ni zast\u0105piono z dniem 29 kwietnia 2010 r. obowi\u0105zuj\u0105ce przepisy
20. Podstawow\u0105 zasad\u0105 europejskich, a tak\u017ce mi\u0119dzynarodowych przepisów jest niedopuszczenie przedmiotów stanowi\u0105cych zagro\u017cenie, takich jak bro\u0144 palna, bia\u0142a bro\u0144 lub materia\u0142y wybuchowe („przedmioty zabronione”) na pok\u0142ad statku powietrznego. Z tego wzgl\u0119du ka\u017cdy pasa\u017cer, ka\u017cdy baga\u017c i \u0142adunek opuszczaj\u0105cy port lotniczy UE lub przybywaj\u0105cy z pa\u0144stwa trzeciego i przechodz\u0105cy przez port lotniczy UE musi by\u0107 poddany kontroli bezpiecze\u0144stwa lub sprawdzony w inny sposób, w celu zagwarantowania, \u017ce \u017cadne przedmioty zabronione nie zostan\u0105 wniesione do stref zastrze\u017conych lotniska lub na pok\u0142ad statku powietrznego. Kolejne elementy prawodawstwa w zakresie ochrony lotnictwa to: (1) uprawnienia (i obowi\u0105zki) dotycz\u0105ce inspekcji, udzielone Komisji i organom pa\u0144stw cz\u0142onkowskich odpowiedzialnym za ochron\u0119 lotnictwa w celu zapewnienia sta\u0142ego przestrzegania przepisów w portach lotniczych;(2) mo\u017cliwo\u015b\u0107 wprowadzenia przez pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie bardziej rygorystycznych \u015brodków w zakresie ochrony w przypadku zwi\u0119kszonego ryzyka oraz (3) regularne spotkania koordynacyjne dotycz\u0105ce ochrony lotnictwa z ekspertami pa\u0144stw cz\u0142onkowskich i przedstawicielami bran\u017cy, odbywane kilka razy w roku.
21. Te wspólne ramy regulacyjne umo\u017cliwi\u0142y utworzenie „jednego punktu kontroli bezpiecze\u0144stwa”w Unii Europejskiej, b\u0119d\u0105cego najwa\u017cniejszym u\u0142atwieniem, zarówno dla bran\u017cy, jak i dla pasa\u017cerów. Oznacza to, \u017ce pasa\u017cerowie (lub baga\u017c, lub \u0142adunek) przybywaj\u0105cy z innego portu lotniczego UE nie musz\u0105 by\u0107 poddawani ponownej kontroli bezpiecze\u0144stwa przed dalsz\u0105 podró\u017c\u0105. „Jeden punkt kontroli bezpiecze\u0144stwa”z powodzeniem rozszerzono na pa\u0144stwa trzecie zapewniaj\u0105ce równowa\u017cny poziom ochrony lotnictwa. Trwaj\u0105 przygotowania do dalszego rozszerzenia.
2.5. D\u0142ugoterminowe wyzwania zwi\u0105zane z ochron\u0105 lotnictwa
22. Obecnie trwa dyskusja o przysz\u0142o\u015bci ochrony lotnictwa. W ostatnich latach powa\u017cnie zmieni\u0142a ona sposób funkcjonowania portów lotniczych i przewozów lotniczych. Jednak\u017ce ochrona lotnictwa nie jest jedynym celem przy\u015bwiecaj\u0105cym dzia\u0142alno\u015bci portów lotniczych.
23. Europejskie porty lotnicze stanowi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 granicy UE. Pe\u0142ni\u0105c t\u0119 funkcj\u0119 wykonuj\u0105, poza ochron\u0105 lotnictwa, szereg zada\u0144 stanowi\u0105cych interes publiczny oraz obs\u0142ug\u0119 imigracyjn\u0105 i celn\u0105, a tak\u017ce pomagaj\u0105 w zwalczaniu przest\u0119pczo\u015bci (przemytu narkotyków, handlu lud\u017ami, fa\u0142szerstw itd.). Metody lub technologie stosowane w ochronie lotnictwa mo\u017cna wykorzysta\u0107 do innych celów, jednak\u017ce najtrudniejsze zadania wymagaj\u0105 specjalnego podej\u015bcia w zakresie kontroli bezpiecze\u0144stwa i sprawdzania. Zwykle ka\u017cda zmiana w prawie, ka\u017cde nowe zadanie skutkuj\u0105 dodatkowymi \u015brodkami –i ka\u017cdy obywatel podró\u017cuj\u0105cy drog\u0105 powietrzn\u0105 odczuwa ich skutki. Dlatego te\u017c zasadne jest pytanie, czy wprowadzanie dodatkowych zabezpiecze\u0144 po ka\u017cdym incydencie jest skutecznym \u015brodkiem poprawy ochrony lotnictwa.
24. Wprowadzanie dodatkowych metod i technologii po ka\u017cdym incydencie okazuje si\u0119 bowiem coraz mniej efektywne. Punkty kontroli bezpiecze\u0144stwa ulegaj\u0105 przeci\u0105\u017ceniu ze wzgl\u0119du na obecno\u015b\u0107 nowych urz\u0105dze\u0144 i wykonywanie nowo wprowadzonych zada\u0144 w zakresie ochrony. Niezb\u0119dne jest bardziej holistyczne podej\u015bcie, w ramach którego w przysz\u0142o\u015bci kluczowymi elementami stan\u0105 si\u0119 usprawniona wymiana informacji oraz analiza czynnika ludzkiego, w tym obserwacje behawioralne.
25. Realizowany przez Komisj\u0119 program bada\u0144 dotycz\u0105cych ochrony wspiera rozwój nowych technologii w zakresie ochrony lotnictwa. Ponadto w jego ramach kontynuowane b\u0119dzie monitorowanie dalszego rozwoju skanerów cia\u0142a.
3. KONTEKST UE
3.1. Podstawy prawne u\u017cycia urz\u0105dze\u0144 s\u0142u\u017c\u0105cych do ochrony lotnictwa i metod kontroli
26. W nowych ramach prawnych UE dotycz\u0105cych ochrony lotnictwa pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie lub porty lotnicze otrzymuj\u0105 wykaz metod i technologii kontroli bezpiecze\u0144stwa oraz sprawdzania, z którego musz\u0105 wybra\u0107 elementy niezb\u0119dne do skutecznego i efektywnego wykonywania swoich zada\u0144 w zakresie ochrony lotnictwa.
27. Obowi\u0105zuj\u0105ce prawodawstwo nie umo\u017cliwia portom lotniczym systematycznego zast\u0119powania \u017cadnej z uznanych metod i technologii kontroli bezpiecze\u0144stwa skanerami cia\u0142a. Tylko decyzja Komisji wsparta przez pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie i Parlament Europejski mo\u017ce stanowi\u0107 podstaw\u0119 dopuszczenia skanerów cia\u0142a jako kolejnej kwalifikuj\u0105cej si\u0119 metody w zakresie ochrony lotnictwa. Jednak\u017ce pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie maj\u0105 prawo do wprowadzenia skanerów cia\u0142a do celów prób w portach lotniczych jako \u015brodka w zakresie ochrony bardziej rygorystycznego od przewidzianych prawodawstwem UE.
3.2. Projekt Komisji z 2008 r. i dalsze dzia\u0142ania
28. Po zatwierdzeniu w drodze g\u0142osowania przez ekspertów pa\u0144stw cz\u0142onkowskich ds. ochrony lotnictwa, dnia 5 wrze\u015bnia 2008 r. Komisja przedstawi\u0142a Radzie i Parlamentowi Europejskiemu projekt rozporz\u0105dzenia okre\u015blaj\u0105cego podstawowe wymogi w zakresie kontroli bezpiecze\u0144stwa, podlegaj\u0105ce uszczegó\u0142owieniu w prawodawstwie wykonawczym na pó\u017aniejszym etapie. Wspomniany akt obejmowa\u0142 wykaz metod i technologii kontroli bezpiecze\u0144stwa, obejmuj\u0105cy skanery cia\u0142a jako uznany \u015brodek kontroli bezpiecze\u0144stwa.
29. Dnia 23 pa\u017adziernika 2008 r. Parlament Europejski przyj\u0105\u0142 rezolucj\u0119 w sprawie wp\u0142ywu \u015brodków w zakresie ochrony lotnictwa oraz urz\u0105dze\u0144 prze\u015bwietlaj\u0105cych pasa\u017cerów na prawa cz\u0142owieka, prywatno\u015b\u0107, ochron\u0119 danych osobowych i godno\u015b\u0107 osobist\u0105, domagaj\u0105c si\u0119 bardziej dog\u0142\u0119bnej oceny sytuacji. Komisja zgodzi\u0142a si\u0119 na poddanie tych kwestii dalszemu przegl\u0105dowi i wycofa\u0142a skanery cia\u0142a ze swojego pierwotnego wniosku ustawodawczego. Projekt sta\u0142 si\u0119 rozporz\u0105dzeniem Rady (WE) nr 272\/2009, maj\u0105cym zastosowanie od dnia 29 kwietnia 2010 r., kiedy wszed\u0142 w \u017cycie nowy zbiór przepisów w sprawie ochrony lotnictwa.
30. Zgodnie z rezolucj\u0105 Parlamentu Europejskiego oraz w celu dalszej oceny sytuacji Komisja zorganizowa\u0142a spotkanie z zainteresowanymi stronami i zainicjowa\u0142a konsultacje spo\u0142eczne na prze\u0142omie lat 2008\/2009. Oko\u0142o 60 zainteresowanych stron przekaza\u0142o Komisji informacje oraz swoje opinie dotycz\u0105ce skanerów cia\u0142a jako technologii stosowanej w zakresie ochrony lotnictwa. Ogólnie rzecz bior\u0105c pogl\u0105dy na temat potencja\u0142u skanerów cia\u0142a s\u0105 pozytywne, aczkolwiek zg\u0142oszono szereg powa\u017cnych zastrze\u017ce\u0144 dotycz\u0105cych praw podstawowych i ochrony zdrowia, zwi\u0105zanych z dost\u0119pnymi wówczas rozwi\u0105zaniami technicznymi.
31. W 2009 r. Europejski Inspektor Ochrony Danych, grupa robocza ds. ochrony danych art. 29 oraz Agencja Praw Podstawowych wyrazi\u0142y zastrze\u017cenia w odniesieniu do skanerów cia\u0142a wytwarzaj\u0105cych obrazy podczas kontroli bezpiecze\u0144stwa, gdy\u017c uznano je za maj\u0105ce du\u017cy wp\u0142yw na prywatno\u015b\u0107 i ochron\u0119 danych pasa\u017cerów. Wyra\u017cono wówczas pogl\u0105d, \u017ce skanery cia\u0142a mo\u017cna uzna\u0107 za w\u0142a\u015bciwe tylko w przypadku ustalenia w nale\u017cyty sposób konieczno\u015bci ich u\u017cycia zgodnie z wymogami w zakresie danych osobowych oraz przy zagwarantowaniu praw osób fizycznych w portach lotniczych. W 2010 r. Europejski Inspektor Ochrony Danych stwierdzi\u0142, \u017ce „…istniej\u0105 obecnie modele, które wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 w wi\u0119kszym stopniu zgodne z prawem UE i wspomnianym poprzednio stanowiskiem przyj\u0119tym przez Europejskiego Inspektora Ochrony Danych i grup\u0119 robocz\u0105.”
4. SKANERY CIA\u0141A JAKO NARZ\u0118DZIE POPRAWY POZIOMU OCHRONY LOTNICTWA
4.1. Czym s\u0105 skanery cia\u0142a i jaka mo\u017ce by\u0107 ich rola w ochronie lotnictwa
32. Skaner cia\u0142a to ogólny termin okre\u015blaj\u0105cy technologi\u0119 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 wykrywanie przedmiotów przenoszonych pod odzie\u017c\u0105. W celu identyfikacji przedmiotów ró\u017cnych od skóry ludzkiej wykorzystuje si\u0119 szereg form promieniowania, ró\u017cni\u0105cych si\u0119 d\u0142ugo\u015bci\u0105 fali oraz emitowan\u0105 energi\u0105. W lotnictwie skanery cia\u0142a mog\u0105 zast\u0105pi\u0107 bramki do wykrywania metali (b\u0119d\u0105ce w stanie wykry\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 rodzajów broni bia\u0142ej i palnej) jako \u015brodek kontroli bezpiecze\u0144stwa, poniewa\u017c umo\u017cliwiaj\u0105 identyfikacj\u0119 przedmiotów metalowych i niemetalowych, w tym plastycznych i p\u0142ynnych materia\u0142ów wybuchowych.
33. Osoba sprawdzona za pomoc\u0105 skanera cia\u0142a w zasadzie nie wymaga \u017cadnej dodatkowej rewizji lub kontroli bezpiecze\u0144stwa. W chwili obecnej brak mo\u017cliwo\u015bci wykrywania przez bramki przedmiotów niemetalowych wymaga od operatorów urz\u0105dzenia prze\u015bwietlaj\u0105cego wykonywania pe\u0142nych kontroli manualnych w celu osi\u0105gni\u0119cia porównywalnych wyników.
34. W ochronie lotnictwa skanery cia\u0142a mog\u0105 zatem ca\u0142kowicie zast\u0105pi\u0107 bramki do wykrywania metali, a w du\u017cej mierze i pe\u0142ne kontrole manualne.
4.2. Technologia
35. Opracowywane s\u0105 ró\u017cne technologie skanerów cia\u0142a. Istniej\u0105ce i dost\u0119pne w handlu skanery zasadniczo wykorzystuj\u0105 jedn\u0105 z nast\u0119puj\u0105cych technologii:
(1) Pasywne fale milimetrowe: systemy pasywnych fal milimetrowych tworz\u0105 obraz z naturalnego promieniowania fal milimetrowych, emitowanego przez cia\u0142o lub odbijanego od otoczenia. Te systemy nie emituj\u0105 promieniowania i wytwarzaj\u0105 niewyra\u017ane, rozmazane obrazy cia\u0142a;ukryte przedmioty, metalowe i niemetalowe (zw\u0142aszcza wi\u0119ksze), s\u0105 wyra\u017anie widoczne.
(2) Aktywne fale milimetrowe: systemy aktywnych fal milimetrowych o\u015bwietlaj\u0105 cia\u0142o krótkimi falami radiowymi o cz\u0119stotliwo\u015bci wynosz\u0105cej ok. 30-300 GHz i tworz\u0105 obraz z odbitych fal radiowych. Te systemy tworz\u0105 obrazy zarówno metalowych jak i niemetalowych przedmiotów cechuj\u0105ce si\u0119 wysok\u0105 rozdzielczo\u015bci\u0105, a tak\u017ce ujawniaj\u0105 pewne szczegó\u0142y powierzchni cia\u0142a.
(3) Rozpraszanie wsteczne promieniowania rentgenowskiego: systemy rozpraszania wstecznego o\u015bwietlaj\u0105 cia\u0142o ma\u0142\u0105 dawk\u0105 promieni rentgenowskich i dokonuj\u0105 pomiaru rozproszonego wstecznie promieniowania, tworz\u0105c dwuwymiarowy obraz cia\u0142a. Takie systemy dostarczaj\u0105 obrazy zarówno przedmiotów metalowych jak i niemetalowych, cechuj\u0105cych si\u0119 du\u017c\u0105 rozdzielczo\u015bci\u0105. Obrazy ujawniaj\u0105 pewne szczegó\u0142y powierzchni cia\u0142a.
(4) Obrazowanie z wykorzystaniem transmisji promieniowania rentgenowskiego: obrazowanie z wykorzystaniem transmisji promieniowania rentgenowskiego polega na wykorzystaniu promieni rentgenowskich do tworzenia obrazów (radiografów) podobnych do medycznych zdj\u0119\u0107 rentgenowskich i umo\u017cliwia przenikni\u0119cie przez odzie\u017c i cia\u0142o. Ta technika umo\u017cliwia równie\u017c wykrywanie przedmiotów metalowych i niemetalowych po\u0142kni\u0119tych oraz ukrytych w otworach cia\u0142a.
36. Te cztery technologie wykorzystywano równie\u017c do innych celów. Obecnie s\u0105 one od szeregu lat testowane w ramach prób w portach lotniczych i oceniane pod k\u0105tem zastosowania na potrzeby ochrony lotnictwa. Dotychczas wi\u0119kszo\u015b\u0107 technologii, które stosuje si\u0119 lub których zastosowanie si\u0119 rozwa\u017ca, wykorzystuje aktywne fale milimetrowe i rozpraszanie wsteczne promieniowania rentgenowskiego. Zw\u0142aszcza ta druga technologia stanowi g\u0142ówn\u0105 metod\u0119 wdra\u017can\u0105 i stosowan\u0105 w USA i Zjednoczonym Królestwie. Aktywne fale milimetrowe testowane s\u0105 w niderlandzkim porcie lotniczym Schiphol, a ich u\u017cycie zademonstrowano tak\u017ce we francuskim porcie lotniczym Paris Charles De Gaulle. W nadchodz\u0105cych miesi\u0105cach ta technologia zostanie wprowadzona równie\u017c w USA jako dodatek do urz\u0105dze\u0144 wykorzystuj\u0105cych rozpraszanie wsteczne promieni rentgenowskich. Ze wzgl\u0119du na du\u017ce dawki promieniowania, w Europie nie u\u017cywa si\u0119 obecnie ani nie przewiduje si\u0119 u\u017cycia do celów ochrony lotnictwa skanerów wykorzystuj\u0105cych transmisj\u0119 promieniowania rentgenowskiego.
37. Trwaj\u0105 prace nad szeregiem nowych technologii, z których wszystkie bazuj\u0105 na pasywnym b\u0105d\u017a aktywnym promieniowaniu niejonizuj\u0105cym, znajduj\u0105 si\u0119 one jednak nadal na etapie rozwoju lub nie zosta\u0142y gruntownie zbadane. \u017badnej z nich nie poddano dotychczas kompleksowej ocenie pod k\u0105tem wykorzystania w punkcie kontroli bezpiecze\u0144stwa w lotnictwie. G\u0142ówne technologie w tej kategorii to:
(5) obrazowanie z wykorzystaniem pasywnych i aktywnych fal submilimetrowych,
(6) pasywne i aktywne obrazowanie terahercowe,
(7) obrazowanie termiczne w podczerwieni,
(8) obrazowanie akustyczne.
38. Wszystkie te technologie, jak równie\u017c inne technologie uzupe\u0142niaj\u0105ce, takie jak analiza molekularna umo\u017cliwiaj\u0105ca wykrywanie materia\u0142ów wybuchowych i narkotyków, mog\u0105 zapewni\u0107 w przysz\u0142o\u015bci korzy\u015bci pod wzgl\u0119dem skuteczno\u015bci technicznej i eksploatacyjnej. Nie osi\u0105gn\u0119\u0142y one jednak jeszcze dojrza\u0142o\u015bci rynkowej. Konieczne b\u0119dzie przeprowadzenie dalszych analiz dotycz\u0105cych istnienia i zakresu potencjalnych korzy\u015bci, a tak\u017ce szczegó\u0142owej weryfikacji w drodze bada\u0144 eksploatacyjnych wykonywanych w laboratoriach oraz w ramach prób eksploatacyjnych w portach lotniczych. Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce technologia wykorzystuj\u0105ca promieniowanie podczerwone, o której mowa w pkt (6) (obrazowanie aktywne), (7) i (8) musi by\u0107 w pe\u0142ni zgodna z dyrektyw\u0105 2006\/25\/WE. Skuteczno\u015b\u0107 technologii wykorzystuj\u0105cej promieniowanie podczerwone jest obecnie badana w laboratoriach w USA.
4.3. Wyniki prób oraz inne zastosowania skanerów cia\u0142a w portach lotniczych UE
39. Kilka pa\u0144stw cz\u0142onkowskich, które zaanga\u017cowa\u0142y si\u0119 w próby, poinformowa\u0142o Komisj\u0119, \u017ce skanery cia\u0142a stanowi\u0105 racjonaln\u0105 alternatyw\u0119 dla istniej\u0105cych metod kontroli bezpiecze\u0144stwa pod wzgl\u0119dem skuteczno\u015bci wykrywania przedmiotów wykonanych z ró\u017cnych materia\u0142ów, poprawy tempa obs\u0142ugi pasa\u017cerów, ogólnej akceptowalno\u015bci dla pasa\u017cerów i zwi\u0119kszenia komfortu pracy personelu. Zastosowanie protoko\u0142ów eksploatacyjnych, wymagane w krajowym upowa\u017cnieniu do prób lotniskowych, sygnalizuje pozytywne wyniki prób pod wzgl\u0119dem ochrony zdrowia, bezpiecze\u0144stwa i prywatno\u015bci.
4.4. Kontekst mi\u0119dzynarodowy
40. W chwili obecnej skanery cia\u0142a wprowadza si\u0119 w portach lotniczych ca\u0142ego \u015bwiata. W USA u\u017cywa si\u0119 obecnie w 41 portach lotniczych oko\u0142o 200 skanerów cia\u0142a w charakterze dodatkowych \u015brodków kontroli bezpiecze\u0144stwa. W latach 2010 i 2011 do u\u017cytku zostan\u0105 wprowadzone dalsze urz\u0105dzenia. Do 2014 r. USA planuj\u0105 zakup i wprowadzenie do u\u017cytku 1,8 tys. skanerów cia\u0142a, co umo\u017cliwi stopniowe uczynienie z nich g\u0142ównej metody kontroli bezpiecze\u0144stwa, a nie metody dodatkowej czy te\u017c stosowanej w sytuacjach alarmowych.
41. W Kanadzie wdro\u017cono dotychczas 15 urz\u0105dze\u0144. Na 2011 r. planuje si\u0119 wdro\u017cenie \u0142\u0105cznie 44 skanerów cia\u0142a. W Rosji u\u017cywa si\u0119 ich w portach lotniczych od 2008 r., a w przysz\u0142o\u015bci b\u0119dzie si\u0119 je wprowadza\u0107 na szersz\u0105 skal\u0119. W lutym 2010 r. zamiar wprowadzenia skanerów cia\u0142a w portach lotniczych od przysz\u0142ego roku og\u0142osi\u0142 rz\u0105d Australii.
42. Wprowadzenie skanerów cia\u0142a rozwa\u017caj\u0105 inne pa\u0144stwa: na przyk\u0142ad Japonia zamierza stosowa\u0107 urz\u0105dzenia wykorzystuj\u0105ce aktywne i pasywne fale milimetrowe. Ponadto oczekuje si\u0119 wprowadzenia skanerów w Nigerii, Indiach, Republice Po\u0142udniowej Afryki oraz w Kenii. Kolejne pa\u0144stwa zainteresowane t\u0105 technologi\u0105 to Chiny (w tym Hongkong) i Korea Po\u0142udniowa.
5. ZAGADNIENIA KLUCZOWE
5.1. Skuteczno\u015b\u0107 wykrywania oraz wzgl\u0119dy eksploatacyjne
43. Skuteczno\u015b\u0107 wykrywania to zdolno\u015b\u0107 skanera cia\u0142a do wykrywania wizualnego ukrytych przedmiotów zabronionych przenoszonych na ciele lub w odzie\u017cy osoby poddawanej kontroli bezpiecze\u0144stwa.
44. Kilka organizacji opracowa\u0142o metody badania skanerów cia\u0142a, takie jak wspólne technologie badawcze (CTM) opracowane i stosowane przez Europejsk\u0105 Konferencj\u0119 Lotnictwa Cywilnego (ECAC) (od listopada 2008 r.). Administracja Bezpiecze\u0144stwa Transportu (TSA) Departamentu Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego w USA oraz Kanadyjski Urz\u0105d ds. Bezpiecze\u0144stwa Transportu Lotniczego (CATSA) tak\u017ce opracowa\u0142y i wprowadzi\u0142y paradygmaty badawcze s\u0142u\u017c\u0105ce ocenie skuteczno\u015bci eksploatacyjnej i skuteczno\u015bci wykrywania.
45. Ogólne badania przeprowadzone w laboratoriach oraz w ramach prób eksploatacyjnych w portach lotniczych kilku krajów wykaza\u0142y niezawodno\u015b\u0107 tych urz\u0105dze\u0144 w zakresie ochrony, a w szczególno\u015bci zwi\u0119kszone prawdopodobie\u0144stwo wykrycia przedmiotów niemetalowych i p\u0142ynów w porównaniu z bramkami do wykrywania metali. Wprawdzie wyra\u017cano w\u0105tpliwo\u015bci, czy skanery cia\u0142a by\u0142yby w stanie zapobiec incydentowi podczas lotu do Detroit z dnia 25 grudnia 2009 r., jest jednak oczywiste, \u017ce dost\u0119pna dzisiaj technologia maksymalizowa\u0142aby prawdopodobie\u0144stwo wykrycia zagro\u017ce\u0144 i zapewni\u0142a znaczn\u0105 popraw\u0119 prewencji.
46. Tak\u0105 zwi\u0119kszon\u0105 skuteczno\u015b\u0107 wykrywania mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 równie\u017c w drodze pe\u0142nej fizycznej kontroli manualnej. Jednak\u017ce tego typu kontrol\u0119 uwa\u017ca si\u0119 za inwazyjn\u0105 i dlatego nie cieszy si\u0119 ona popularno\u015bci\u0105 ani w\u015bród pasa\u017cerów, ani w\u015bród kontroluj\u0105cych. Jako\u015b\u0107 takich kontroli mo\u017ce by\u0107 zró\u017cnicowana, tak\u017ce ze wzgl\u0119du na du\u017c\u0105 liczb\u0119 osób, które nale\u017cy podda\u0107 kontroli bezpiecze\u0144stwa, w szczególno\u015bci w wi\u0119kszych portach lotniczych w panuj\u0105cych obecnie warunkach. Ta sytuacja mo\u017ce powodowa\u0107 powstanie luki w systemie ochrony.
47. Oczekuje si\u0119, \u017ce oprócz zwi\u0119kszenia skuteczno\u015bci wykrywania przedmiotów niemetalowych i p\u0142ynów skanery cia\u0142a pomog\u0105 w utrzymaniu tempa obs\u0142ugi w punktach kontroli bezpiecze\u0144stwa na akceptowalnym poziomie. Z prób i bada\u0144 prowadzonych w portach lotniczych wynika, \u017ce skanery cia\u0142a umo\u017cliwiaj\u0105 poddanie du\u017cej liczby pasa\u017cerów rygorystycznej kontroli bezpiecze\u0144stwa w krótkim czasie, jednocze\u015bnie zapewniaj\u0105c niezawodn\u0105 skuteczno\u015b\u0107 wykrywania. Wprawdzie kontrola bezpiecze\u0144stwa z wykorzystaniem skanera wymaga, aby kontrolowana osoba stan\u0119\u0142a nieruchomo w urz\u0105dzeniu lub obok niego, jednak badania wskazuj\u0105, \u017ce na przygotowanie oraz interpretacj\u0119 danych dotycz\u0105cych pasa\u017cera potrzeba tylko oko\u0142o 20 s. Jest mo\u017cliwe, \u017ce przysz\u0142e technologie dodatkowo zwi\u0119ksz\u0105 szybko\u015b\u0107 dzia\u0142ania i efektywno\u015b\u0107 skanerów cia\u0142a, eliminuj\u0105c konieczno\u015b\u0107 zdejmowania kurtek, butów itd.
48. W odniesieniu do kwestii, czy skanery cia\u0142a powinny by\u0107 obowi\u0105zkowe, czy nie, nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cymi zasadami i przy uznanych obecnie metodach kontroli bezpiecze\u0144stwa (kontrola manualna, bramki do wykrywania metali itd.) pasa\u017cerom nie daje si\u0119 \u017cadnej mo\u017cliwo\u015bci odmowy poddania si\u0119 kontroli bezpiecze\u0144stwa wed\u0142ug metody lub procedury wybranej przez port lotniczy lub operatora urz\u0105dzenia. Dla utrzymania wysokiego poziomu ochrony lotnictwa uwa\u017ca si\u0119, \u017ce podstawowe znaczenie ma nieprzewidywalno\u015b\u0107 procesów w zakresie ochrony w portach lotniczych. W zwi\u0105zku z tym poszczególne osoby powinny mie\u0107 wp\u0142yw wy\u0142\u0105cznie na procesy zwi\u0105zane z prawami podstawowymi lub kwestiami zdrowotnymi, gdy alternatywne metody zapewnia\u0142yby równowa\u017cny poziom ochrony.
49. Ponadto, w pewnych okoliczno\u015bciach, niektóre porty lotnicze nie dysponowa\u0142yby odpowiednimi mo\u017cliwo\u015bciami i zasobami ludzkimi pozwalaj\u0105cymi na zapewnienie metod alternatywnych w stosunku do skanerów cia\u0142a.
5.2. Ochrona praw podstawowych (godno\u015bci ludzkiej i danych osobowych)
5.2.1. Ochrona godno\u015bci ludzkiej
50. Zdolno\u015b\u0107 niektórych technologii kontroli bezpiecze\u0144stwa do ujawniania szczegó\u0142owych obrazów cia\u0142a ludzkiego (nawet rozmazanych), wyposa\u017cenia medycznego, takiego jak protezy i pieluchy, jest postrzegana w sposób krytyczny z punktu widzenia poszanowania godno\u015bci cz\u0142owieka i \u017cycia prywatnego. Niektóre osoby mog\u0105 tak\u017ce mie\u0107 trudno\u015bci z pogodzeniem swoich przekona\u0144 religijnych z procedur\u0105 obejmuj\u0105c\u0105 ogl\u0105danie obrazu ich cia\u0142a przez operatora urz\u0105dzenia. Ponadto, ze wzgl\u0119du na prawa dziecka, w tym prawo dziecka do ochrony i opieki, a tak\u017ce wymóg Karty praw podstawowych dotycz\u0105cy zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego we wszystkich europejskich politykach i dzia\u0142aniach, konieczne jest przeprowadzenie dok\u0142adnej analizy powi\u0105zanych aspektów w przypadku dzieci. Ponadto w odniesieniu do prawa do równego traktowania i kwestii zakazu dyskryminacji, normy eksploatacyjne musz\u0105 zagwarantowa\u0107, aby pasa\u017cerów poddawanych kontroli za pomoc\u0105 skanera cia\u0142a nie wybierano na podstawie takich kryteriów jak p\u0142e\u0107, rasa, kolor skóry, pochodzenie etniczne lub spo\u0142eczne, wyznanie b\u0105d\u017a przekonania.
5.2.2. Ochrona danych osobowych
51. Przechwycenie i przetworzenie obrazu zidentyfikowanej lub identyfikowalnej osoby przez skanery cia\u0142a w celu umo\u017cliwienia osobie przegl\u0105daj\u0105cej dokonania oceny w zakresie ochrony jest regulowane prawodawstwem UE w zakresie ochrony danych osobowych. Kryteria, w odniesieniu do których nale\u017cy ocenia\u0107 u\u017cycie skanerów to: i) czy proponowany \u015brodek jest w\u0142a\u015bciwy dla osi\u0105gni\u0119cia celu (wykrywanie przedmiotów niemetalowych, a w zwi\u0105zku z tym wy\u017cszy poziom ochrony)), ii) czy nie wykracza poza to, co jest niezb\u0119dne do osi\u0105gni\u0119cia celu oraz iii) czy nie jest dost\u0119pny mniej inwazyjny \u015brodek.
52. Dyrektywa 95\/46\/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 pa\u017adziernika 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przep\u0142ywu tych danych wymaga, aby osoby, których obrazy s\u0105 tworzone, jak ma to miejsce w przypadku niektórych technologii skanerów cia\u0142a, by\u0142y z wyprzedzeniem informowane o tym, \u017ce podlegaj\u0105 takiej kontroli oraz o potencjalnym wykorzystaniu obrazu. Zasadniczo dane osobowe takie jak obrazy powinny by\u0107 gromadzone, przetwarzane i u\u017cywane tylko zgodnie z w\u0142a\u015bciwymi przepisami dotycz\u0105cymi ochrony danych. Obrazów nale\u017cy u\u017cywa\u0107 wy\u0142\u0105cznie do celów ochrony lotnictwa. Zasadniczo przechowywanie i pobieranie obrazów wytworzonych przez skaner cia\u0142a nie powinno by\u0107 mo\u017cliwe po stwierdzeniu, \u017ce dana osoba nie wnosi \u017cadnych przedmiotów stanowi\u0105cych zagro\u017cenie. Tylko w przypadku zatrzymania osoby przenosz\u0105cej taki przedmiot zabroniony obraz mo\u017ce by\u0107 zachowany w charakterze dowodu do czasu ostatecznego umo\u017cliwienia lub zakazania pasa\u017cerowi wst\u0119pu do strefy zastrze\u017conej lotniska i wreszcie na pok\u0142ad statku powietrznego.
5.2.3. Mo\u017cliwe rozwi\u0105zania w zakresie ochrony godno\u015bci ludzkiej danych osobowych i innych praw podstawowych
53. Istniej\u0105ce urz\u0105dzenia techniczne umo\u017cliwiaj\u0105 zamazywanie twarzy lub cz\u0119\u015bci cia\u0142a nieistotnych dla dalszej analizy pod k\u0105tem obecno\u015bci przedmiotów zabronionych. Pod wzgl\u0119dem technicznym jest równie\u017c mo\u017cliwe wytwarzanie zamiast rzeczywistych obrazów cia\u0142a tylko obrazów manekina lub postaci zbudowanej z kresek, które nie ujawniaj\u0105 \u017cadnych rzeczywistych cz\u0119\u015bci cia\u0142a osoby poddawanej kontroli bezpiecze\u0144stwa, a jedynie wskazuj\u0105 miejsce dalszego poszukiwania.
54. W odniesieniu do rzeczywistego zastosowania skanerów cia\u0142a, protoko\u0142y opracowane na potrzeby prób, bada\u0144 i wprowadzenia skanerów do rzeczywistego u\u017cycia przedstawiaj\u0105 potencjalne rozwi\u0105zania uwzgl\u0119dniaj\u0105ce obawy dotycz\u0105ce przestrzegania praw podstawowych, jak na przyk\u0142ad:
–operator analizuj\u0105cy obraz („przegl\u0105daj\u0105cy”) pracuje zdalnie, bez \u017cadnej mo\u017cliwo\u015bci zobaczenia osoby, której obraz analizuje.
–przegl\u0105daj\u0105cy nie ma mo\u017cliwo\u015bci powi\u0105zania analizowanego obrazu z \u017cadn\u0105 rzeczywist\u0105 osob\u0105, gdy\u017c przegl\u0105danie odbywa si\u0119 zdalnie z wykorzystaniem urz\u0105dzenia uniemo\u017cliwiaj\u0105cego przechowywanie danych.
–szczegó\u0142owym przegl\u0105daniem obrazów mo\u017ce zajmowa\u0107 si\u0119 osoba tej samej p\u0142ci.
–w\u0142a\u015bciwe metody automatycznej komunikacji musz\u0105 gwarantowa\u0107, \u017ce wymiana informacji mi\u0119dzy przegl\u0105daj\u0105cym a operatorem w punkcie kontroli jest ograniczona do danych niezb\u0119dnych dla zadowalaj\u0105cego sprawdzenia kontrolowanej osoby.
–bardziej dok\u0142adne kontrole manualne musz\u0105 odbywa\u0107 si\u0119 w kabinach lub w specjalnych, przeznaczonych do tego celu osobnych pomieszczeniach.
55. Gdyby zdecydowano si\u0119 na u\u017cycie skanerów cia\u0142a tworz\u0105cych obrazy osób, które wyra\u017c\u0105 na to zgod\u0119, wszelkie odno\u015bne obawy dotycz\u0105ce praw podstawowych zosta\u0142yby powa\u017cnie ograniczone. Jednak\u017ce bior\u0105c pod uwag\u0119 ten wariant nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce pasa\u017cerowie odmawiaj\u0105cy poddania si\u0119 kontroli z wykorzystaniem skanera cia\u0142a musz\u0105 zosta\u0107 skontrolowani alternatywn\u0105 metod\u0105 wykrywania odznaczaj\u0105c\u0105 si\u0119 podobn\u0105 skuteczno\u015bci\u0105, na przyk\u0142ad kontroli manualnej ca\u0142ego cia\u0142a, w celu utrzymania wysokiego poziomu ochrony lotnictwa.
56. Ponadto zasada poszanowania prywatno\u015bci od samego pocz\u0105tku fazy projektowania oraz technologie na rzecz ochrony prywatno\u015bci zastosowane w przypadku urz\u0105dze\u0144 i oprogramowania wykorzystanych w skanerach cia\u0142a mog\u0105 zapewnia\u0107 systemy oraz us\u0142ugi informacyjne i komunikacyjne ograniczaj\u0105ce do minimum gromadzenie i przetwarzanie danych osobowych. Takie systemy gwarantowa\u0142yby na przyk\u0142ad, \u017ce:
–obrazy nie by\u0142yby przechowywane (zapisywane), kopiowane, drukowane, pobierane ani wysy\u0142ane zdalnie oraz nie by\u0142by mo\u017cliwy nieupowa\u017cniony dost\u0119p,
–obrazy analizowane przez osob\u0119 przegl\u0105daj\u0105c\u0105 nie by\u0142yby powi\u0105zane z to\u017csamo\u015bci\u0105 osoby poddawanej kontroli bezpiecze\u0144stwa, a ich anonimowo\u015b\u0107 by\u0142aby zachowana w 100%.
57. Oczekuje si\u0119, \u017ce automatyzacja procesu rozpoznania, ogólnie zwanej automatycznym rozpoznawaniem zagro\u017ce\u0144 (ATR, z ang. Automatic Threat Recognition), dostarcz\u0105 dodatkowego rozwi\u0105zania w zwi\u0105zku z wymogami ochrony danych osobowych, ostatecznie umo\u017cliwiaj\u0105cego stopniowe wycofanie analizy obrazów przez ludzi. Taki system mo\u017ce pomaga\u0107 operatorowi urz\u0105dzenia w interpretacji obrazów lub dokonywa\u0107 interpretacji automatycznie. Technologie umo\u017cliwiaj\u0105ce w pe\u0142ni zautomatyzowane rozpoznawanie zagro\u017ce\u0144 przebadano w laboratoriach i s\u0105 one gotowe do prób w portach lotniczych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich.
58. Systemy automatycznego rozpoznawania (ATR) zagro\u017ce\u0144 dzia\u0142aj\u0105 na podstawie specjalnego oprogramowania, zdolnego do rozpoznawania przedmiotów niebezpiecznych i zabronionych. Mog\u0105 si\u0119 one ró\u017cni\u0107 projektem, z\u0142o\u017cono\u015bci\u0105 i skuteczno\u015bci\u0105. Niektóre formy automatycznego rozpoznawania zagro\u017ce\u0144 wspieraj\u0105ce prac\u0119 operatora pokazuj\u0105 mu tylko cz\u0119\u015b\u0107 obrazu. Inne typy pokazuj\u0105 pe\u0142ny obraz, zaznaczaj\u0105c obszary mo\u017cliwego wyst\u0119powania zagro\u017ce\u0144. Rozwój ATR w przysz\u0142o\u015bci mo\u017ce oznacza\u0107, \u017ce operator nie b\u0119dzie ju\u017c potrzebny i tylko wyniki zautomatyzowanego procesu wykrywania (alarm i lokalizacja przedmiotu na osobie\/brak alarmu) b\u0119d\u0105 pokazywane pracownikowi odpowiedzialnemu za ochron\u0119, podejmuj\u0105cemu odpowiednie dzia\u0142ania w razie alarmu (na przyk\u0142ad kontrola manualna). Systemy automatycznego rozpoznawania zagro\u017ce\u0144 mo\u017cna z \u0142atwo\u015bci\u0105 zainstalowa\u0107, modernizuj\u0105c obecnie u\u017cywane urz\u0105dzenia o dodatkowe komponenty oprogramowania.
59. Bez wzgl\u0119du na wybran\u0105 technologi\u0119 i zabezpieczenia eksploatacyjne, konieczne b\u0119dzie przygotowanie wi\u0105\u017c\u0105cych zasad okre\u015blaj\u0105cych sposoby u\u017cycia skanerów cia\u0142a. Pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie powinny wydawa\u0107 upowa\u017cnienia do indywidualnego wprowadzenia w portach lotniczych na podstawie gruntownej oceny mo\u017cliwego wp\u0142ywu na prawa podstawowe oraz dost\u0119pnych zabezpiecze\u0144. Ponadto spo\u0142ecze\u0144stwu nale\u017cy zapewni\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105, kompleksow\u0105 i jasn\u0105 informacj\u0119 o wszystkich aspektach u\u017cycia skanerów cia\u0142a do celów ochrony lotnictwa.
5.3. Ochrona zdrowia
60. Zale\u017cnie od zastosowanej technologii nale\u017cy bra\u0107 pod uwag\u0119 ró\u017cne problemy zwi\u0105zane z ochron\u0105 zdrowia. Do takich technologii maj\u0105 zastosowanie ró\u017cne przepisy i nale\u017cy przestrzega\u0107 ró\u017cnych ogranicze\u0144 dawki promieniowania. Przeprowadzono badania europejskie i mi\u0119dzynarodowe dotycz\u0105ce aspektów bezpiecze\u0144stwa skanerów cia\u0142a oraz wykorzystywanych przez nie technologii, w tym nara\u017cenia na fale radiowe oraz promieniowanie jonizuj\u0105ce osób poddawanych kontroli bezpiecze\u0144stwa, operatorów oraz innych osób pracuj\u0105cych w pobli\u017cu systemów. W szeregu bada\u0144 analizuje si\u0119 w sposób bardziej ogólny wp\u0142yw tych technologii na organizm cz\u0142owieka. Niniejsze sprawozdanie skupia si\u0119 g\u0142ównie na badaniach po\u015bwi\u0119conych oddzia\u0142ywaniu w zakresie u\u017cycia skanerów cia\u0142a do celów ochrony lotnictwa.
5.3.1. Systemy obrazowania wykorzystuj\u0105ce pasywne fale milimetrowe
61. Ta technologia nie wi\u0105\u017ce si\u0119 z emisj\u0105 \u017cadnego promieniowania. S\u0142u\u017cy ona pomiarowi naturalnego (cieplnego) promieniowania, emitowanego przez cia\u0142o, a tak\u017ce promieniowania cieplnego emitowanego przez otoczenie i odbijanego przez cia\u0142o. Z u\u017cyciem tych typów skanerów cia\u0142a nie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 zatem \u017cadne dawki promieniowania. Uwzgl\u0119dnione badania nie wzbudzaj\u0105 obaw w zakresie ochrony zdrowia zwi\u0105zanych z zastosowaniem pasywnych fal milimetrowych.
5.3.2. Systemy obrazowania wykorzystuj\u0105ce aktywne fale milimetrowe
62. Technologia fal milimetrowych wykorzystuje promieniowanie niejonizuj\u0105ce oraz, w obecnych systemach, promieniowanie milimetrowe o cz\u0119stotliwo\u015bci ok. 30 GHz. W widmie elektromagnetycznym fale milimetrowe mieszcz\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy mikrofalami i promieniowaniem podczerwonym oraz maj\u0105 ni\u017csz\u0105 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107, wi\u0119ksz\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 i mniejsz\u0105 energi\u0119 ni\u017c promieniowanie rentgenowskie.
63. Promieniowanie niejonizuj\u0105ce uwa\u017ca si\u0119 zasadniczo za nieszkodliwe w porównaniu z promieniowaniem jonizuj\u0105cym, takim jak rentgenowskie. Z bada\u0144 po\u015bwi\u0119conych technologii fal milimetrowych oraz wieloletniego do\u015bwiadczenia w tej dziedzinie, np. w zakresie telefonów komórkowych oraz kuchenek mikrofalowych, wynika, \u017ce nie wykazano, aby nara\u017cenie osób na promieniowanie niejonizuj\u0105ce poni\u017cej warto\u015bci granicznych okre\u015blonych w obowi\u0105zuj\u0105cych przepisach mia\u0142o skutki zdrowotne. Jednak\u017ce nara\u017cenie na promieniowanie elektromagnetyczne powy\u017cej pewnych warto\u015bci granicznych mo\u017ce powodowa\u0107 obra\u017cenia przy ró\u017cnych typach cz\u0119stotliwo\u015bci (takie jak na przyk\u0142ad wytwarzanie ciep\u0142a w tkankach cia\u0142a).
64. Prawodawstwo europejskie ustanawia podstawowe ograniczenia dotycz\u0105ce g\u0119sto\u015bci mocy pól elektromagnetycznych, na przyk\u0142ad emitowanych przez urz\u0105dzenia elektromagnetyczne, w celu zapobiegania obra\u017ceniom wynikaj\u0105cym z miejscowego nagrzania skóry. W przypadku cz\u0119stotliwo\u015bci od 2 do 300 GHz u\u017cywanych przez skanery cia\u0142a wykorzystuj\u0105ce fale milimetrowe, maksymalny zalecany poziom g\u0119sto\u015bci mocy dla obywateli to 10 W\/m2, a dla nara\u017conych pracowników 50W\/m2.
65. Wed\u0142ug bada\u0144 przeprowadzonych niedawno przez Agence Française de SécuritéSanitaire de l’Environnement et du Travail (AFSSET), dotycz\u0105cych oddzia\u0142ywania dost\u0119pnych w handlu skanerów cia\u0142a wykorzystuj\u0105cych aktywne fale milimetrowe, dzia\u0142aj\u0105cych w zakresie 24-30 GHz, mierzone na powierzchni warto\u015bci dotycz\u0105ce g\u0119sto\u015bci mocy s\u0105 bardzo niskie w porównaniu z limitem nara\u017cenia na g\u0119sto\u015b\u0107 mocy wynosz\u0105cym 10 W\/m²dla obywateli (i 50 W\/m²dla nara\u017conych pracowników). W rezultacie w badaniu AFSSET stwierdzono, \u017ce w \u015bwietle obecnej wiedzy o wp\u0142ywie fal milimetrowych na zdrowie, takie urz\u0105dzenia nie powoduj\u0105 powstania ryzyka zdrowotnego we wspomnianym zakresie cz\u0119stotliwo\u015bci. Z badania wynika równie\u017c, \u017ce poziomy nara\u017cenia wynikaj\u0105ce z naturalnych i codziennych czynno\u015bci (np. u\u017cycie telefonów komórkowych i kuchenek mikrofalowych ) s\u0105 bardzo zbli\u017cone do lub wy\u017csze od poziomów promieniowania emitowanego przez skanery cia\u0142a wykorzystuj\u0105ce fale milimetrowe.
5.3.3. Rozpraszanie wsteczne promieniowania rentgenowskiego
66. Wykorzystanie urz\u0105dze\u0144 rentgenowskich podlega wymogom przepisów Euratom w zakresie ochrony przed promieniowaniem, a w szczególno\u015bci przepisom w sprawie niemedycznego wykorzystania promieniowania jonizuj\u0105cego. Zgodnie z tymi przepisami maksymalne nara\u017cenie na promieniowanie nie mo\u017ce by\u0107 wi\u0119ksze ni\u017c 1 mSv rocznie dla obywateli oraz 20 mSv rocznie dla nara\u017conych pracowników. Krajowe upowa\u017cnienia do zastosowania urz\u0105dze\u0144 wykorzystuj\u0105cych promieniowanie jonizuj\u0105ce s\u0105 wydawane na podstawie oceny potencjalnych dawek nara\u017cenia i cz\u0119stotliwo\u015bci nara\u017cenia, w celu oszacowania mo\u017cliwego skumulowanego oddzia\u0142ywania promieniowania jonizuj\u0105cego. Przyk\u0142adowo, za\u0142ogi lotnicze podczas niektórych nara\u017conych lotów poddawane s\u0105 nara\u017ceniom przekraczaj\u0105cym 1 mSv rocznie, a zwi\u0105zku z tym s\u0105 obj\u0119te specjaln\u0105 ochron\u0105 zgodnie z prawodawstwem europejskim.
67. Zagro\u017cenia zwi\u0105zane z jonizuj\u0105cym promieniowaniem rentgenowskim by\u0142y przedmiotem szeroko zakrojonych bada\u0144 prowadzonych przez organizacje europejskie i mi\u0119dzynarodowe. Rentgenowskie skanery cia\u0142a nadal b\u0119d\u0105 nara\u017ca\u0107 kontrolowane osoby na promieniowanie jonizuj\u0105ce, ale dawka jest niska. U\u017cycie technologii rentgenowskiej powinna jednak zawsze poprzedza\u0107 ocena proporcjonalno\u015bci i uzasadnienie proponowanych \u015brodków. Podczas typowego skanowania przy pomocy urz\u0105dzenia wykorzystuj\u0105cego rozpraszanie wsteczne promieniowania rentgenowskiego, osoba kontrolowana otrzyma dawk\u0119 promieniowania wynosz\u0105c\u0105 od 0,02 do 0,1 μSv . Dawki promieniowania kumuluj\u0105 si\u0119, a zatem ca\u0142kowita dawka otrzymana przez dan\u0105 osob\u0119 b\u0119dzie zale\u017cna od liczby skanowa\u0144. Osi\u0105gni\u0119cie limitu dawki b\u0119dzie wymaga\u0107 ok. 40 skanowa\u0144 dziennie, bez uwzgl\u0119dnienia innych nara\u017ce\u0144.
68. W odniesieniu do operatorów skanerów cia\u0142a lub osób pracuj\u0105cych w ich pobli\u017cu, oszacowano, \u017ce otrzymywana dawka mo\u017ce wynosi\u0107 0,01 µSv na skanowanie, tj. na jednego pasa\u017cera, bez specjalnej ochrony operatora. Zak\u0142adaj\u0105c skanowanie 500 pasa\u017cerów dziennie, dawka dla operatora wynosi od 300 µSv do 1 tys. µSv rocznie. Ogólne badania wykazuj\u0105, \u017ce nara\u017cenie zwi\u0105zane z u\u017cyciem technologii rozpraszania wstecznego fal rentgenowskich szacuje si\u0119 jako równowa\u017cne kilku procentom (2%) dawki naturalnego promieniowania jonizuj\u0105cego otrzymywanej przez pasa\u017cerów. Odpowiada to kilku minutom nara\u017cenia na promieniowanie kosmiczne podczas d\u0142ugiego lotu.
5.3.4. Obrazowanie z wykorzystaniem transmisji promieniowania rentgenowskiego
69. Ogólnie rzecz bior\u0105c dawka promieniowania otrzymywana przez osoby w przypadku zastosowania technologii transmisji promieniowania jest du\u017co wi\u0119ksza ni\u017c dawka w przypadku zastosowania technologii rozpraszania wstecznego, dlatego te\u017c zasadniczo nie bierze si\u0119 tego typu obrazowania pod uwag\u0119 jako \u015brodka regularnej kontroli bezpiecze\u0144stwa w ramach ochrony lotnictwa. Ta technologia jest w zasadzie ograniczona do u\u017cycia przez policj\u0119 w razie powstania uzasadnionego podejrzenia.
70. Dawka emitowana przez urz\u0105dzenia wytwarzaj\u0105ce obrazy z wykorzystaniem transmisji promieniowania jest wyra\u017anie wy\u017csza od dawki emitowanej przez skanery cia\u0142a wykorzystuj\u0105ce rozpraszanie wsteczne promieniowania rentgenowskiego, zwykle wynosi oko\u0142o 0,1-5 μSv na skanowanie, zale\u017cnie od zastosowanego systemu i wymaganej rozdzielczo\u015bci. Dawka otrzymana w zwi\u0105zku z u\u017cyciem skanerów transmisyjnych o wy\u017cszej rozdzielczo\u015bci (2-5 μSv\/skanowanie) mo\u017ce doprowadzi\u0107 do przekroczenia niektórych z zalecanych limitów rocznych. Ze wzgl\u0119du na w\u0142a\u015bciwo\u015bci i dost\u0119pno\u015b\u0107 skutecznych alternatyw wykorzystuj\u0105cych promieniowanie niejonizuj\u0105ce lub s\u0142abo jonizuj\u0105ce, do celów ochrony lotnictwa w Europie nie u\u017cywa si\u0119 technologii transmisyjnej.
5.3.5. Mo\u017cliwe rozwi\u0105zania w zakresie ochrony zdrowia w zwi\u0105zku z u\u017cyciem skanerów cia\u0142a wykorzystuj\u0105cych promieniowanie rentgenowskie
71. O ile dawki emitowane przez rentgenowskie skanery cia\u0142a w zwi\u0105zku z kontrol\u0105 bezpiecze\u0144stwa s\u0105 raczej ma\u0142e, to jednak jest oczywiste, \u017ce wszelkie nara\u017cenie na promieniowanie jonizuj\u0105ce, nawet ma\u0142e, mo\u017ce mie\u0107 d\u0142ugoterminowy wp\u0142yw na stan zdrowia. Dlatego te\u017c nara\u017cenie nawet na poziomie ni\u017cszym od limitów dawki ustanowionych prawodawstwem europejskim wymaga, aby wszelkie decyzje o nara\u017ceniu na promieniowanie jonizuj\u0105ce by\u0142y uzasadnione korzy\u015bciami gospodarczymi lub spo\u0142ecznymi równowa\u017c\u0105cymi potencjalne szkody spowodowane promieniowaniem. Ponadto \u015brodki ochrony przed promieniowaniem musz\u0105 gwarantowa\u0107, \u017ce wszystkie nara\u017cenia s\u0105 utrzymane na najni\u017cszym rozs\u0105dnie osi\u0105galnym poziomie (zasada ALARA) dla pracowników, ogó\u0142u spo\u0142ecze\u0144stwa i populacji jako ca\u0142o\u015bci. Dlatego te\u017c, je\u015bli i gdy stosuje si\u0119 technologi\u0119 promieniowania jonizuj\u0105cego, poprawion\u0105 efektywno\u015b\u0107 pod wzgl\u0119dem bezpiecze\u0144stwa, w porównaniu z zastosowaniem technologii promieniowania niejonizuj\u0105cego, nale\u017cy ocenia\u0107 w odniesieniu do ewentualnych skutków zdrowotnych, a w zwi\u0105zku z tym uzasadni\u0107 istotnym podniesieniem poziomu ochrony. Mo\u017cna równie\u017c wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 specjalne wzgl\u0119dy, gdy chodzi o pasa\u017cerów szczególnie wra\u017cliwych na promieniowanie jonizuj\u0105ce, g\u0142ównie kobiety w ci\u0105\u017cy i dzieci.
72. Zgodnie z przepisami Euratom (dyrektywa 96\/29\/Euratom) pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie s\u0105 odpowiedzialne za przeprowadzenie dog\u0142\u0119bnej oceny ryzyka i podj\u0119cie decyzji, czy czynno\u015b\u0107 nara\u017caj\u0105c\u0105 osoby na promieniowanie mo\u017cna uzna\u0107 za uzasadnion\u0105, czy te\u017c nie. Na przyk\u0142ad ocena wp\u0142ywu radiologicznego skanerów cia\u0142a wykorzystuj\u0105cych promieniowanie jonizuj\u0105ce by\u0142aby uzale\u017cniona od ró\u017cnych czynników, takich jak:
–czy wszyscy pasa\u017cerowie s\u0105 poddawani planowemu skanowaniu, czy te\u017c pasa\u017cerów do skanowania wybiera si\u0119 wyrywkowo lub na podstawie szczególnych kryteriów;
–czy grupom wra\u017cliwym ze wzgl\u0119dów zdrowotnych zapewnia si\u0119 specjalne traktowanie.
73. Pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie powinny oceni\u0107 ka\u017cdy konkretny przypadek zastosowania w portach lotniczych na podstawie szczegó\u0142owej analizy ewentualnych skutków dla zdrowia i dost\u0119pnych \u015brodków ochronnych. Na podstawie takiej analizy pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie b\u0119d\u0105 mog\u0142y podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 tak\u017ce o zastosowaniu bardziej rygorystycznych rozwi\u0105za\u0144 ni\u017c wymogi prawne UE.
74. Zgodno\u015b\u0107 wszystkich technologii z wymogami ochrony zdrowia b\u0119dzie zale\u017ce\u0107 od w\u0142a\u015bciwej instalacji i u\u017cycia urz\u0105dze\u0144. Konieczne b\u0119dzie ich \u015bcis\u0142e monitorowanie przez krajowe organy regulacyjne ds. promieniowania.
75. Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce ustawodawstwo krajowe niektórych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich obecnie zabrania nara\u017cania osób na promieniowanie jonizuj\u0105ce do celów innych ni\u017c medyczne.
5.4. Koszt
76. Dokonanie ogólnej oceny kosztu wdro\u017cenia skanerów cia\u0142a utrudniaj\u0105 ró\u017cne przeszkody. Ogólne informacje dotycz\u0105ce podstawowego kosztu inwestycji oraz kosztów eksploatacji nie s\u0105 jeszcze dost\u0119pne, poniewa\u017c obowi\u0105zuj\u0105ce prawodawstwo europejskie nie umo\u017cliwia szerokiego zastosowania tej technologii. Konieczne b\u0119dzie dokonanie oceny ca\u0142kowitych kosztów eksploatacji urz\u0105dze\u0144 oraz ewentualnych korzy\u015bci zwi\u0105zanych z redukcj\u0105 kosztów w zakresie polityki dotycz\u0105cej ochrony, kiedy i je\u015bli skanery cia\u0142a zostan\u0105 wprowadzone do powszechnego u\u017cytku w ochronie lotnictwa. Ponadto rynek skanerów cia\u0142a dopiero powstaje i ze wzgl\u0119dów czysto komercyjnych dokonano jedynie kilku pojedynczych zakupów. Co wi\u0119cej, swoboda, jak\u0105 porty lotnicze dysponuj\u0105 w doborze metod ochrony sprawia, \u017ce koszty ogólne b\u0119d\u0105 \u015bci\u015ble zale\u017cne od wariantów zabezpiecze\u0144 zaprojektowanych i stosowanych przez poszczególne porty lotnicze.
77. Zgodnie z informacjami otrzymanymi od producentów i wynikaj\u0105cymi z zamówie\u0144 z\u0142o\u017conych w ostatnim okresie w UE i poza ni\u0105, koszt zakupu podstawowego skanera cia\u0142a wynosi od 100 tys. do 200 tys. EUR za urz\u0105dzenie. Cena odpowiada pocz\u0105tkowej inwestycji i nie obejmuje wyposa\u017cenia w dodatkowe oprogramowanie, które mo\u017ce by\u0107 potrzebne na przyk\u0142ad w zwi\u0105zku z obawami dotycz\u0105cymi prywatno\u015bci i ochrony danych, ani komponentów umo\u017cliwiaj\u0105cych, przyk\u0142adowo, automatyczn\u0105 obs\u0142ug\u0119 skanerów cia\u0142a. Koszt dodatkowych komponentów mo\u017cna oszacowa\u0107 na 20 tys. EUR.
78. Oczekiwane koszty powinny zmniejszy\u0107 si\u0119 w przysz\u0142o\u015bci ze wzgl\u0119du na wi\u0119ksz\u0105 produkcj\u0119. Amortyzacj\u0119 dla urz\u0105dze\u0144 ochrony lotnictwa okre\u015bla si\u0119 zwykle za okres od 5 do 10 lat.
79. Nale\u017cy tak\u017ce wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 koszty konserwacji oraz pozosta\u0142ej obs\u0142ugi posprzeda\u017cnej, które jednak b\u0119d\u0105 zale\u017ce\u0107 od indywidualnych ustale\u0144 umownych.
80. Ponadto nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 koszty szkolenia oraz pozosta\u0142e koszty wdro\u017cenia: lepsze wyszkolenie personelu oraz zapewnienie dodatkowej lub zreorganizowanej przestrzeni w punktach kontroli bezpiecze\u0144stwa b\u0119dzie wi\u0105za\u0107 si\u0119 z kosztami w okresie krótkoterminowym. Jednak\u017ce porty lotnicze b\u0119d\u0105 musia\u0142y zatrudni\u0107 dobrze przeszkolony personel w celu dok\u0142adniejszej kontroli pasa\u017cerów o znacznym potencjale zagro\u017cenia, na przyk\u0142ad pasa\u017cerów, którzy wywo\u0142ali alarm, poniewa\u017c ukrywali przedmioty zabronione.
81. Z oszacowa\u0144 dokonanych w USA wynika, \u017ce procedury w zakresie skanerów cia\u0142a wdra\u017cane obecnie w celu zagwarantowania prywatno\u015bci pasa\u017cerów mog\u0105 zwi\u0119kszy\u0107 bie\u017c\u0105ce koszty eksploatacji w zwi\u0105zku z obs\u0142ug\u0105 skanerów przez operatorów pracuj\u0105cych zdalnie. Ewolucja w kierunku automatycznego rozpoznawania zagro\u017ce\u0144 mo\u017ce doprowadzi\u0107 do zwi\u0119kszenia tempa obs\u0142ugi oraz oszcz\u0119dno\u015bci w porównaniu z obowi\u0105zuj\u0105cymi procedurami, wymagaj\u0105cymi pe\u0142nej kontroli manualnej. Szacuje si\u0119 bowiem, \u017ce automatyczne rozpoznawanie zagro\u017ce\u0144 skraca o 50% czas przetwarzania, zwi\u0119kszaj\u0105c tempo obs\u0142ugi pasa\u017cerów, obni\u017caj\u0105c koszty eksploatacyjne (ograniczenie liczby pracowników o 1\/3) oraz koszty szkolenia (czas szkolenia zredukowany o ponad 90%).
82. Wprowadzenie skanerów cia\u0142a mo\u017ce w szczególno\u015bci zapewni\u0107 du\u017cym portom lotniczym elastyczno\u015b\u0107 i potencja\u0142 dalszej poprawy poziomu ochrony lotnictwa, gdy\u017c mog\u0105 one czerpa\u0107 korzy\u015bci skali i sprawniej wdro\u017cy\u0107 skanery cia\u0142a w swojej obecnej infrastrukturze.
6. WNIOSKI
83. Wspólne normy UE w zakresie skanerów cia\u0142a mog\u0105 zapewni\u0107 jednolity poziom ochrony praw podstawowych i zdrowia. Jednolity poziom ochrony obywateli europejskich pod tym wzgl\u0119dem mo\u017cna zagwarantowa\u0107 za pomoc\u0105 norm technicznych i warunków eksploatacyjnych okre\u015blonych prawodawstwem UE. Tylko unijne podej\u015bcie mo\u017ce w sposób zgodny z prawem zagwarantowa\u0107 jednolite stosowanie zasad i norm w zakresie ochrony we wszystkich portach lotniczych UE. Ma to zasadnicze znaczenie dla zapewnienia zarówno najwy\u017cszego poziomu ochrony lotnictwa, jak i najlepszej mo\u017cliwej ochrony praw podstawowych i zdrowia obywateli UE. Zastosowanie jakiejkolwiek technologii zwi\u0105zanej ze skanerami cia\u0142a wymaga drobiazgowej analizy naukowej w zakresie ewentualnego zagro\u017cenia dla zdrowia, jakie technologia taka mo\u017ce stanowi\u0107 dla obywateli. Dowody naukowe potwierdzaj\u0105 ryzyko dla zdrowia wynikaj\u0105ce z nara\u017cenia na promieniowanie jonizuj\u0105ce. To uzasadnia szczególn\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107, je\u015bli chodzi o zastosowanie tego rodzaju promieniowania w skanerach cia\u0142a.
84. Jest oczywiste, \u017ce same skanery cia\u0142a, jak ka\u017cdy inny pojedynczy \u015brodek w zakresie ochrony, nie mog\u0105 zagwarantowa\u0107 stuprocentowej ochrony lotnictwa. Odpowiedni poziom ochrony mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 tylko poprzez kombinacj\u0119 ró\u017cnych podej\u015b\u0107 wspart\u0105 \u015bcis\u0142\u0105 wspó\u0142prac\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105 i wysokiej jako\u015bci informacjami. W europejskiej debacie powinno si\u0119 korzysta\u0107 z do\u015bwiadcze\u0144 innych partnerów mi\u0119dzynarodowych, wdra\u017caj\u0105cych technologie skanerów cia\u0142a.
85. Niemniej jednak prowadzone badania pokazuj\u0105, \u017ce skanery cia\u0142a mog\u0105 poprawi\u0107 jako\u015b\u0107 kontroli bezpiecze\u0144stwa w portach lotniczych UE. Ich u\u017cycie mo\u017ce znacznie zwi\u0119kszy\u0107 skuteczno\u015b\u0107 wykrywania, zw\u0142aszcza tych przedmiotów zabronionych, takich jak p\u0142ynne lub plastyczne materia\u0142y wybuchowe, których nie wykrywaj\u0105 bramki do wykrywania metali.
86. Powinny by\u0107 jednak\u017ce dost\u0119pne alternatywy dla skanerów cia\u0142a, niewykorzystuj\u0105ce promieniowania jonizuj\u0105cego w przypadku powstania okre\u015blonego zagro\u017cenia dla zdrowia. W przysz\u0142o\u015bci wszelka harmonizacja na poziomie unijnym w tym zakresie wymaga zapewnienia alternatywnych metod kontroli bezpiecze\u0144stwa wra\u017cliwym grupom obywateli, w tym kobietom w ci\u0105\u017cy, niemowl\u0119tom, dzieciom i osobom upo\u015bledzonym.
87. Obecnie istniej\u0105 technologie skanerów cia\u0142a nietworz\u0105ce pe\u0142nych obrazów cia\u0142a ani nieemituj\u0105ce promieniowania jonizuj\u0105cego. Ustanowione prawnie normy techniczne i warunki eksploatacyjne mog\u0142yby powa\u017cnie ograniczy\u0107 zakres obaw odnosz\u0105cych si\u0119 do praw podstawowych i ochrony zdrowia:
–przy istniej\u0105cej technologii i zabezpieczeniach zwi\u0105zanych z u\u017cyciem skanerów cia\u0142a, ochron\u0119 praw podstawowych mo\u017cna zapewni\u0107 za pomoc\u0105 kombinacji specyfikacji urz\u0105dze\u0144 technicznych i zasad operacyjnych. Prawo mo\u017ce okre\u015bla\u0107 normy minimalne;
–z wyj\u0105tkiem obrazowania za pomoc\u0105 pe\u0142nej transmisji promieniowania rentgenowskiego, omówione w niniejszym sprawozdaniu obecne technologie skanerów cia\u0142a mog\u0105 spe\u0142nia\u0107 obowi\u0105zuj\u0105ce normy UE w zakresie ochrony zdrowia, jednak niektóre typy urz\u0105dze\u0144 b\u0119d\u0105 wymaga\u0107 ustanowienia norm technicznych i eksploatacyjnych. Nie wolno przekracza\u0107 maksymalnych dawek promieniowania i nale\u017cy ustanowi\u0107 zapobiegawcze \u015brodki ostro\u017cno\u015bci Indywidualne \u015brodki bezpiecze\u0144stwa musz\u0105 gwarantowa\u0107 utrzymanie nara\u017cenia na najni\u017cszym rozs\u0105dnie osi\u0105galnym poziomie, w szczególno\u015bci dla podró\u017cnych i dla pracowników. D\u0142ugoterminowe skutki nara\u017cenia na promieniowanie pochodz\u0105ce ze skanerów cia\u0142a powinny by\u0107 regularnie monitorowane przy równoczesnym uwzgl\u0119dnieniu rozwoju nauki w tej dziedzinie;
–podró\u017cni musz\u0105 otrzyma\u0107 w portach lotniczych, przed wyruszeniem w podró\u017c, jasne i kompleksowe informacje o wszystkich aspektach u\u017cycia skanerów cia\u0142a;
–niemniej Komisja bierze pod uwag\u0119 trwaj\u0105c\u0105 dyskusj\u0119 i mo\u017cliwo\u015b\u0107 nieuczestniczenia w tym procesie, je\u015bli skanery cia\u0142a zostan\u0105 wprowadzone do u\u017cytku na szerok\u0105 skal\u0119. Równocze\u015bnie Komisja bierze pod uwag\u0119 fakt, \u017ce decyzja o nieuczestniczeniu w procesie mo\u017ce rodzi\u0107 problemy w zakresie ochrony, kosztów i wykonalno\u015bci, które mog\u0105 stawia\u0107 pod znakiem zapytania zasadno\u015b\u0107 upowszechnienia skanerów cia\u0142a.
88. Komisja zach\u0119ca Parlament Europejski i Rad\u0119 do przeanalizowania niniejszego sprawozdania, przed\u0142o\u017conego w reakcji na rezolucj\u0119 Parlamentu Europejskiego nr (2008)0521. Podczas drugiego spotkania grupy zadaniowej, które odb\u0119dzie si\u0119 wkrótce, zainteresowane strony zostan\u0105 poproszone o przedstawienie swoich opinii.
89. Komisja zdecyduje o dalszych krokach, w tym o zaproponowaniu lub nie ram prawnych UE dotycz\u0105cych u\u017cycia skanerów cia\u0142a w portach lotniczych UE i warunkach, jakie nale\u017cy w tym ramach umie\u015bci\u0107, aby zapewni\u0107 pe\u0142ne przestrzeganie praw podstawowych i rozwi\u0105zanie w\u0105tpliwo\u015bci zdrowotnych. Nast\u0105pi to w \u015bwietle wyników debaty na forum Parlamentu Europejskiego i Rady. Poniewa\u017c wszelkim wnioskom ustawodawczym musi towarzyszy\u0107 ocena skutków, Komisja bezzw\u0142ocznie rozpocznie prace nad tak\u0105 ocen\u0105, obejmuj\u0105c\u0105 kwestie poruszone w niniejszym sprawozdaniu.
90. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":108144,"comment_status":"","ping_status":"closed","template":"","categories":[26],"tags":[9439,2696,97],"class_list":["post-108143","infoair","type-infoair","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-przewoznicy","tag-skaner","tag-ulc","tag-unia-europejska"],"acf":[],"yoast_head":"\n